Đàn gảy tai trâu là gì? Nguồn gốc và ý nghĩa của ‘Đàn gảy tai trâu’

"Đàn gảy tai trâu" là thành ngữ khá thân thuộc với nhiều người được sử dụng khi nói một vấn đề nào đó cho người khác nhiều lần mà họ không hiểu, không tiếp thụ. Tuy nhiên, thành ngữ này không chỉ nói để khả năng thu nạp của người nghe mà còn nhắm đến trí tuệ của người nói. Để hiểu rõ hơn đàn gảy tai trâu là gì, nguồn cội và ý nghĩa của đàn gảy tai trâu, mời các bạn theo dõi trong bài dưới đây.

Đàn gảy tai trâu là gì

“Đàn gảy tai trâu” tiếng Hán là "Đối ngưu đàn cầm", khởi hành từ một điển cố bên Tàu.

Chúng ta đều biết trâu không biết nghe đàn, do đó đem đàn đến gảy cho trâu nghe thì nó cũng không biết thưởng thức nên chỉ phí công của người gảy đàn.

Còn theo nghĩa bóng, thành ngữ “đàn gảy tai trâu” được dùng trong trường hợp những lời dạy bảo, khuyên can với những người bảo thủ, người “ngu dốt’ cũng chỉ là thừa, không có tác dụng gì.

Thành ngữ “đàn gảy tai trâu” có ý nghĩa hao hao với câu “Nước đổ lá khoai” hay “Nước đổ đầu vịt”.

nguồn cội của thành ngữ “Đàn gảy tai trâu”

Công Minh Nghi là một âm nhạc gia nổi tiếng thời Chiến Quốc. Ông vừa có thể diễn tấu thất huyền cầm điêu luyện vừa có thể soạn nhạc.

Một hôm, ông đến vùng ngoại thành chơi đàn thì nhìn thấy một con trâu già đang ăn cỏ trên thảm cỏ xanh mướt. Công Minh Nghi trợ thời hứng thú cầm đàn đi đến bên cạnh con trâu già và gảy một khúc nhạc rất thanh tao có tên là “Thanh giác chi thao”. Nhưng con trâu già như chơi nghe thấy gì, vẫn tiếp kiến gặm cỏ.

Công Minh Nghi cho rằng có thể khúc nhạc này quá tao nhã không hợp với con trâu nên đã đổi sang gảy một làn điệu khác, thậm chí ông còn tấu ca khúc sở trường của mình nhưng nó vẫn không có phản ứng gì cả.

rút cục, Công Minh Nghi nghĩ ra cách dùng đàn tạo ra âm thanh của ruồi muỗi vo ve và tiếng nghé con kêu mừng rỡ. Lúc này, con trâu già không gặm cỏ nữa, dỏng tai chú tâm lắng tai, và ve vẩy cái tai như thể để xua đuổi muỗi đi.

Công Minh Nghi hiểu ra rằng, con trâu không thể nhận thức được âm nhạc nên dù bản nhạc có hay đến mấy thì nó cũng không hiểu được, chỉ có âm thanh gần với hiểu biết của nó thì mới có thể khiến nó chú ý.

Từ đó về sau, câu thành ngữ “Đối ngưu đàn cầm” (Đàn gảy tai trâu) được dùng như để nói về những người không có khả năng thu nạp, hoặc nói về việc giảng đạo lý cao thâm cho người không hiểu đạo lý là chuyện phí công. Ngoài ra, thành ngữ này còn được dùng để nói đến việc người nói phải tìm hiểu kỹ đối tượng để có cách truyền đạt hiệu quả nhất.